Zamek w Oleszku

Первое поселение недалеко от будущего Олесского замка существовало в 700—600 годах до нашей эры. В X—XII веках древнерусское поселение было расположено под самой замковой горой.

Олесский замок — одно из старейших сооружений в Галиции. Он построен на перекрёстке старинных торговых дорог из Валахии и Венгрии на Волынь, и служил ключом к этой земле. Исследования фундамента замка показало, что он был выстроен сразу из камня, и деревянной крепости на его месте не существовало. Стены были высотой около 10 метров и 2,5 метра толщиной.

Время начала строительства Олесского замка неизвестно. Возможно, Олесский замок начал строиться вскоре после опустошения монголо-татарами в 1241 году древнерусского города Плеснеск[2]. По данным исследователей XIX века, неподтверждённым современным состоянием изученности источников, впервые замок упоминался в 1327 году; из этого делали вывод что он был построен одним из сыновей галицко-волынского князя Юрия Львовича — Андреем либо Львом.

Первое достоверное упоминание о самом замке относится к 1390 году, когда папа римский Бонифаций IX своей буллой подарил Галицкому католическому архиепископу Олесский замок и крепость Тустань.

Следующее достоверное письменное свидетельство об Олесском замке относится к 1431 году. В этот год русские феодалы Олесской земли выступили на стороне литовского князя Свидригайла и подняли мятеж против польско-литовского короля Ягайла. Обороной Олесского замка руководил Ивашко Преслужич из Рогатина. В 1432 году войска Ягайла овладели замком.

W 1441 roku polski król Władysław III Warneńczyk przekazał zamek oraz całą ziemię Oleszką Janowi ze Senny, aby ten mógł bronić rosyjskie tereny przed Tatarami. Wielkie tatarskie armie kilka razy nękali okolice Olesza w latach 1442, 1453, 1507, 1512, 1519, 1575 i 1629. W 1519 roku w bitwie z Tatarami pod Sokalem zginął właściciel zamku Fryderik Herburt, a inny własnik Oleszka, Stanisław Danilowicz, został zabity w tatarskim niewoli w 1636 roku. W 1481 roku Piotr Oleski (syn Jana ze Senny) zbudował kościół przy zamku. W 1546 roku doszło do wytyczania granic między Wielkim Księstwem Litewskim a Królestwem Polskim. Z dokumentów dotyczących tych procedur wiadomo, że ziemia Oleszką obejmowała dzisiejszy rejon Brodów, a także część rejonu Buski w obwodzie Lwów i rejonu Lopatyn w obwodzie Ternopil. Na początku XVII wieku u dworu rosyjskiego magnata Iwana Danilowicza, który władał zamkiem, służył Michaił Chmiel, ojciec Bohdana Chmielnickiego. 17 sierpnia 1629 roku podczas napaści krymskich Tatar na okolice zamku oraz silnej burzy córka Iwana Danilowicza urodziła przyszłego króla Rzeczy Pośpolitej – Jana III Sobieskiego. W 1646 roku Oleszko zostało zajęte przez wojska Bohdana Chmielnickiego, a jego sojusznicy, Krymcy, zniszczyli miasto i zamok. W 1682 roku Jan Sobieski wykupił zamek i od 1684 roku rozpoczęto w nim prace restauracyjne i remontowe, a także przygotowano otaczający park. W 1711 roku, w czasie wojny o polski tron, w zamku zatrzymali się rosyjskie wojska. W 1739 roku wojewoda Wołyni Sewerin Żebuski rozpoczął budowę klasztoru kapucynów św. Antoniego w pobliżu zamku Oleszkowego. W latach 1806 i 1836 zamek doznał poważnych pożarów, a w 1838 roku doszło do dużego trzęsienia ziemi, w wyniku czego uległ całkowitej ruinie. Już w 1820 roku polski pisarz Julian Nemiczewicz (który później opisał zamek w swoich dziełach) napisał: „Zamek jest w stanie zapuści… Pokój, w którym urodził się Sobieski, jest w całości zniszczony, pełen śmieci”[4]. W 1891 roku ponownie rozpoczęto prace restauracyjne, a w 1898 roku w odrestaurowanym części budowli otworzono szkołę rolniczą dla kobiet. W 1939 roku zamkowa szkoła rolnicza oraz klasztor kapucynów, znajdujący się u podnóża góry, na której znajduje się zamek, zostały zamknięte. Sam zamek od października 1939 roku do połowy 1940 roku służył jako obóz dla polskich jeńców wojennych. W okresie okupacji podczas II wojny światowej Niemcy urządzili w budynku zameku składy. W 1951 roku w zameku doszło do ostatniego dużego pożaru. Od 1965 roku ruiny zaczęli restawrować pracownicy Lwowskiej Galerii Sztuki. 21 grudnia 1975 roku w zameku otworzono filię galerii.

Zobaczyć mapę w powiększeniu