Bolesław Georgijewicz Michalowski8 zdjęć

Udostępnij:

Bolesław Georgijewicz Michalowski urodził się w 1830 roku w Wilnie, gdzie studiował w gimnazjum, a potem w 1849 roku z wynikiem najwyższym ukończył szkołę budowlaną w Petersburgu. Jego imię umieszczone jest na marmurowej tablicy tej szkoły (obecnie należącej do Leningradskiego Instytutu Inżynieryjnego i Budowlanego).
\nPo otrzymaniu zlecenia do pracy w Komisji Budowlanej i Drogowej gubernii Twer przez 12 lat skutecznie realizował projekty mostów, dróg i różnych budynków w Twerze oraz innych miastach. W 1862 roku przeniesiono go do Poltawy, gdzie przez 10 lat pełnił kolejne funkcje: najpierw został gubernialnym architektem, a potem gubernialnym inżynierem, kontynuując swoją pracę projektantem i budowniczym. W tym okresie za oryginalny projekt mostu otrzymał tytuł inżyniera-architekta, a jego konkursowy projekt pięciokopułowej cerkwi w mieście Romny zdobył nagrodę.
\n
\nW 1872 roku B. G. Michalowski został przeniesiony na stanowisko miejskiego inżyniera do miasta Władimir, ale niedługo potem skierowano go do zarządu Charkowskiej Kolei Nikołajewskiej. Dla doświadczonego 44-letniego inżyniera-architekta nadszedł nowy etap życia i pracy w Charkowie.
\n
\nW 1874 roku Charkowska Rada Miejska zaprosiła go na stanowisko miejskiego inżyniera, które sprawował bez przerwy przez 35 lat. Jego praktyczna działalność charakteryzowała się wyjątkowym zróżnicowaniem. Pod jego kierownictwem wzniesiono 7 drewnianych i 1 żelazny most nad rzekami Charków i Lopan; pod jego nadzorem budowano kanalizację, wybudowano konną kolej, a także przygotowano ulice i chodniki. Najważniejszym elementem jego pracy była budowa publicznych, mieszkalnych i przemysłowych obiektów według zamówień instytucji i prywatnych osób.
\n
\nPryjmując w drugiej połowie XIX wieku kierunek zwany ekleztycyzmem, który jego zwolennicy interpretowali jako „stil rozsądnego wyboru, odpowiadający istocie sprawy“, B. G. Michalowski przy rozwiązywaniu aktualnych zadań preferował elementy kompozycji i architektoniczne formy francuskiego renesansu XVI wieku, nie odmawiając jednak wykorzystania motywów z innych historycznych stylów. Charakterystycznymi cechami większości przez niego zbudowanych budynków są poziomowe rozdzielenie fasad z różnorakimi wariantami wieloskładowych ordynansów oraz obfitne wykorzystanie reliefowych detalii: rustyków, łuków nad oknami, frontonów, lukarn, balkonów, małych kopuł, a także alegorycznej plastiki.
\n
\nSą wśród dzieł B. G. Michalowskiego m.in.: budowla Miejskiego Domu (1883–1885), włączona później do obecnego budynku Rady Miejskiej podczas generalnej rekonstrukcji, oraz budowa Borsy przypominająca starożytny templet (1880–1881), zniszczona w 1928 roku przy budowaniu tramwajowej linii na placu Sowieckiej Ukrainy. Na placu Feierbacha znajdowała się budowla II Żenskiej Gimnazji (1882–1885), zniszczona w czasie wojny 1941–1945 roku; na jej fundamentach powstał budynek HIIT. Na ulicy Sumskiej w początku lat 80. XIX wieku dzięki finansowym wsparciu mecenasza I. G. Haritonenki zbudowano duże hostelowe budynko dla studentów Uniwersytetu, w którym znajdował się Instytut Medyczny; ten budynek również został zniszczony w czasie wojny 1941–1945 roku.
\n
\nZachowano częściowo przebudowane teatralne budynki, w których realizacji B. G. Michalowski odegrał decydującą rolę. W latach 1884–1885 do budowy Komercyjnego Klubu na ulicy Rymskaja dodano wielki salę koncertową opery, pod względem architektury i dekoracji przypominającą jeden z sal w Pałacu Tuileries w Paryżu. W 1893 roku przy udziale wtedy jeszcze młodego architekta C. J. Harmanskiego przeprowadzono rewitalizację wnętrza i zewnętrza Teatru Dramatycznego, w którym obecnie znajduje się Teatr im. T. G. Szewczenka.
\n
\nW latach 1887–1892 B. G. Michalowski zbudował kościół na ulicy Gogola, tym razem w stylu gotyckim.
\n
\nW latach 1899–1902 Michalowski wykonał budowę południowego skrzydła budynku Rady Górniczych Przedsiębiorców Południa Rosji; później to skrzydło zostało rozszerzone w kierunku północnym przez architektów S. I. i I. I. Zagoskinych (obecnie znajduje się tu Radiotechnikum na ulicy Sumskiej).
\n
\nW 1900 roku wraz z architektem M. I. Lovcowym przeprowadzili rekonstrukcję tak zwanego Budynku Bratów na rogu placu Sowieckiej Ukrainy i Moskiewskiego Prospekту.
\n
\nOd 1874 do 1893 roku B. G. Michalowski wykładał budowę i geodezję w Charkowskiej Szkole Realnej, a także opublikował broszurę oraz serie artykułów w gazetach na temat urbanistyki. W 1904 roku został wybrany przewodniczącym architektonicznego oddziału Charkowskiego Oddziału Rosyjskiego Towarzystwa Technicznego.
\n
\nW całym swoim życiu B. G. Michalowski charakteryzował się wyjątkową porządkowością, sumiennością, pracowitością i prostodusznością, za co cieszył się przychylnością kolegów.
\n
\nWiedzie się, że miał brata – Władisława Georgijewicza (1831–1881), również architekta, oraz syna – Iosifa Bolesławowicza (1864–1939) – inżyniera cywilnego, profesora Leningradskiego Instytutu Inżynieryjnego i Budowlanego, autora wyjątkowego naukowego dzieła „Teoria klasycznych architektonicznych form“, cztery wydania którego, opublikowane w latach 1916–1939, do dziś pozostają fundamentalnymi podręcznikami w tej dziedzinie.
\n
\nOstatnie żądanie podane na początku artykułu okazało się proroczym: B. G. Michalowski nie obciążył miejskiej kasy, mimo że Rada przychyliła się do jego prośby i przyznała mu pensję w wysokości 2000 rubli rocznie; zaplanowano również uroczystości z okazji 80. urodzin i 35 lat bezsprzecznego wykonywania obowiązków w marcu 1909 roku. Niespodziewana śmierć, która nastąpiła 22 marca 1909 roku, pokazała się jako przeszkoda w realizacji tych planów. W „Wiadomościach Charkowskiej Rady Miejskiej” opublikowano obszerny nekrolog. Postanowiono umieścić portret tego architekta w sali posiedzeń Urzędu Miejskiego oraz ustanowić stypendium im. B. G. Michalowskiego w Charkowskiej Szkole Rzemieślniczej.
\n
\nPostępujące zapomnienie na postać B. G. Michalowskiego zostało na krótki czas przerwane małą wystawą zorganizowaną w 1981 roku w Charkowskim Domu Architekta, a ten artykuł – pierwszą publikacją od ostatnich osiemdziesięciu lat poświęconą pamięci tego sławnego architekta starych czasów Charkowa.