\"Oboraona Ukrajiny\" i Nikolai Michnovsky2 zdjęć

\"Oborona Ukrainy\" i Mychnowski

Mychnowski przewidział, że \"Oborona Ukrainy\" będzie przywodzić ogólnoukraińskie powstanie. W przygotowaniu do niego bojownicy planowali demonstracyjne ataki terrorystyczne przeciwko „symbolom władzy” caratu – rosyjskim pomnikom.

\"Oborona Ukrainy“, kontynuując terrorystyczne tradycje „grupy Osinskiego“, która działała w Kijowie na koniec XIX wieku, stała się pierwszą organizacją terrorystyczną utworzoną przez ukraińskich nacjonalistów.


Nie trzeba chyba podkreślać, że terroryzm był jednym z wielu faktorów, które doprowadziły do upadku Cesarstwa Rosyjskiego. O terrorze Narodowolców, a potem Eserów, wiedzą chyba wszyscy. Ale mało kto słyszał o tym, że na początku XX wieku na Podnijżnej Ukrainie istniała organizacja terrorystyczna pod nazwą „Oborona Ukrainy“. Równie mało kto zna, że Mychnowski był gorącym zwolennikiem terroryzmu.

Jeszcze jako student, 19 lutego 1900 roku w Poltawie przyszłycy lider UNP Mychnowski, wyrażając się publicznie na święcie Szewczenka, gorąco apelował do zbrojnego boju za niepodległość ukraińskiego ludu. Mówił o terroryystycznych akcjach i bombach. Dmitri Antonowicz wspominał, że w tym dniu „słowo bomba wyraźnie brzmiało z ust Mychnowskiego“. Jego przemowa spotkała wielki odzew u młodych ludzi.

Utworzenie „Oborony Ukrainy” nastąpiło w latach 1903–1904 roku. Jej liderem został student Uniwersytetu Juriewa w Tallinnie (Estonia) Wiktor Czehowski. Na początku organizacja miała konspiracyjny charakter; nawet czlenowie UNP wiedzieli niewiele o jej działalności.

Mychnowski przewidział, że „Oborona Ukrainy” w przyszłości będzie przywodzić ogólnoukraińskie powstanie. W ramach przygotowań do niego bojownicy planowali wydać serię demonstracyjnych ataków terrorystycznych przeciwko tak zwanym „symbolom władzy” caratu na Ukrainie – rosyjskim pomnikom. Odrzucili jednak ideę ataków na ukrajofobów i różnych urzędników rządowych, jak to praktykowała Organizacja Bojowa Eserów.

Głównym powodem wyboru takiego „miłego” typu terroryzmu był strach, że ukraińskie działania mogą spowodować odwet ze strony rządu. Przykładem takiej agresywnej polityki były wtedy powszechnie występujące antysemitskie pogromy, które często były prowokowane celową polityką carskiej administracji na miejscach. Ale wśród ukraińskiej świadomej inteligencji znajdowali się również zwolennicy indywidualnego i systematycznego terroryzu.

Obiektami ataków terrorystycznych stały rosyjskie pomniki na Ukrainie. Po raz pierwsę „Oborona Ukrainy” zadeklarowała o sobie w nocy na 1 listopada 1904 roku, kiedy bojownicy wywaliли pomnik Aleksandra Puszkina w Charkowie, postawiony nie tak dawko przed tym. W tym roku obchodziło się 250-rocznicę „połączenia” Ukrainy z Rossią, i pomnik został wzniesion z tej okazji.
<
Zgodnie z tradycjami rewolucjonarów „Oborona Ukrainy“ wydała o swoim działaniu specjalne oświadczenie, w którym zarzuciła rosyjskiemu rządowi, że do takiego kroku zostało przymuszone trudna sytuacja ukraińskiego naroda. Autorzy oświadczenia podkreślali, że na zajętym siłą terytorium „…tradycje Wolnej Ukrainy, które sięgają czasów sławnego hetmana Bohdana, nie powinny być podważane przez żadnych obcokrajowцów…“.

Puszkina oskarżono o „tendencyjne wykreslenie historических faktów“ i „podłołe przedstawienie hetmana Mazepy” w jego poezii „Poltawa“. W oświadczeniu postawiono wymogi „…swobody słowa, swobody prasy, szkol i uniwersytetów z ukraińskim językiem nauczania, podobnie jak to jest na Galicji“. „Nie przynosicie do nas swojej kultury siłą i оружием, bo Ukraina budzi się do боя! Będziecie cierpieć na tym na swej własnej skórze!“
<
Nie istnieją dowody na bezpośrednią udział Mychnowskiego w przygotowaniach i organizacji ataku w Charkowie. Ale autorem oświadczenia mógł być tylko on. Badaczy uważają, że styl pisania oświadczenia jest typiczny dla Mychnowskiego, a wśród ukraińskiej inteligencji panowała opinia, że atak został zorganizowany przez niego.

Atak na pomnik wywołał różne reakcie. Na przykład, w gazecie „Kijowlianin” pisano, że „…w nocy u pomnika Puszkina nastąpił wybuch nieznanej bomby, hałas od którego przypominał grom…“. W wyniku ataku nikt nie został rannion. Szkody materialne obejmowały 111 wybitych okien w budynkach znajdujących się naprotiw pomnika. Sam pomnik nie odniósł poważnych uszkodzeń. Nie jest jasno, co sprawiło taką różnicę w rezultataх ataku: silny wybuch i niewielkie szkody? Może akcia miała raczej cel propagandystyczny, a zniszczenie pomnika nie było jej głównym celem. A może wystąpiły jakieś inne przeszkody, które uniemożliwiły osiągnięcie poželanych rezultatów?

Reakcia opinii publicznej była zróżnicowana. Na jedną stronę, 2 listopada w Charkowie odbyła się demonstracja rosyjskich obywateli, którzy śpiewali piosni „Bóg czara chrani“ i „Spasи Господи“. Natomiast inne grupy społeczności były głęboko poruszone tym wydarzeniem.

W następnych lataach organizacja „Oborona Ukrainy” brała aktywny udział w rewolucyjnych wydarzeniach 1905–1907 roku. W 1907 roku między organizatorami zamieszek wojsk 5-go pontonowego i 41-go Selenгинского pułku byli także czlenowie UNP i „Oborony Ukrainy“ – M. Szewczenko.
<
Takim way, „Oborona Ukrainy” stała się pierwszą ukraińską organizacją wojskowego charakteru. Jednak, podobnie jak UNP, była słaba i nie była w stanie poradzić sobie z poważnymi zadaciami, takimi jak kontrola nad rozwojem rewolucji czy przeciwdziałanie rosyjskiej politycznej terorze. „Pojawienie się tej organizacji pokazało, że na Podnijżnej Ukrainie rozpowszayłyся idee niepodległości w radicalnym kierunku. Wszega jej działania było skierowane na ‚obudzenie‘ ludu, i za to ma ona swoje miejsce w historii narodowego wyzwolenia Ukrainy na początku XX wieku“.