W obu kenasach znajdowały się galerie dla kobiet, do których można było dotrzeć po schodach prowadzących z oddzielnych dziedzińeczków. Kenas mały, przeznaczony dla codziennych modlitw, przypomina budowę katedralnego kenasu w skróceniej formie.
W ciągu swojego istnienia kenasy wielokrotnie podlegały remontom i przebudowom. W połowie XIX wieku do ścian zachodniej i południowej zostały dodane trzy konsoli. Na koniec XIX wieku stare drzwi zastąpiono obecnymi. W latach 30. XX wieku wnętrze katedralnego kenasu zostało całkowicie przebudowane: z jednego dużego salu powstały dwupiętrowe pomieszczenia z dziesiątkami pokojów i korytarzy.>
В 1859 в честь посещения кенас императором Александром I был установлен мраморный обелиск.
В 1927 году оба храма были закрыты. В 1942 году, во время немецкой оккупации, была открыта Малая кенаса, тогда же в Большой кенаса был воссоздан музей караимов. Последнее закрытие храма произошло в 1959 году.
В разные годы в зданиях комплекса располагались различные советские учреждения: антирелигиозный музей, курсы медсестер, спортивные секции, детский сад, бюро технической инвентаризации, краеведческий музей.
Комплекс караимских кенас является великолепным образцом культурной архитектуры караимского народа. Совершенством архитектурных решений и изяществом отделки евпаторийские кенасы отличаются от аналогичных культовых сооружений этого малого народа.
Крепостные ворота Гезлёва
Начало строительства Гезлевской крепости турецкий путешественник Эвлия Челеби приписывает визирю Кафы конца XV века Сандживан – паше. Предположительно достроены городские укрепления были в начале XVI века.
![\"\"](\"/upload/ua/2010-09/0241031001285714751.JPG\")
Одун Базар Капусу (Деревянные базарные ворота) (ворота на углу улиц Караимской и Караева): у них имеется башня и маленькая дверь, называемая Тешик, на которой высечены двойные женские груди в качестве эмблемы.
Одун Базар Капусу (Деревянные базарные ворота), являлись наиболее крупными из пяти ворот татаро–турецкого Гезлева, они размещались в восточной, торгово–ремесленной части крепости. Ширина ворот составляла более 12 м., а длина проезда 13,5 м. Предположительно высота ворот – около 20 метров.
W XIX wieku bramy miały także inne nazwę – „Kemer-kapu”, czyli „Bramy w formie łuku”. Ich otwór miał szerokość 3,75 metra i był przykryty cylindrycznym sklepieniem wzmocnionym sprężynowymi arkami. Wysokość otworu wynosiła 3,62 metra. W 1947 roku obiekt został sprawdzony i zarejestrowany przez Komitet Regionalny ds. Budownictwa i Architektury Krymu.
Jednak w 1959 roku, pod pretekstem że bramy przeszkadzają ruchowi samochodów na ulicy Matwiejewa (obecnie Karaimskiej), zostały zniszczone za pomocą maszyn. Niestety w wyniku tego zniszczono także warstwę ziemi i roślinności znajdującą się w pobliżu obiektu, co uniemożliwiło ustalenie dokładnej daty powstania budowli.
W 2003 roku archeologiczne badania przeprowadzone przez Zachodnokrymską ekspedycję Podziału Archeologii Instytutu Archeologii Narodnej Akademii Nauk Ukrainy odkryły fundamenty bram.
Sądząc z pozostałości fundamentów, pierwotnie konstrukcja bram składała się z kwadratowego korpusu budowli, podzielonego wzdłuż wysokości na części przez drewniane przegrodzenia. W zachodniej i wschodniej ścianach znajdowały się otwory umożliwiające przechód; w północnej i południowej ścianach za pomocą arkowych nisz zorganizowano dwa pomieszczenia przeznaczone do strzelania z broni ciężkiej. Przed bramami znajdował się rynek z drzewnymi towaramami, który istniał już w czasach Gezleva Evlieja Čelebiego, który także wspominał o dwóch muzułmańskich i dwóch chrześcijańskich dzielnicach znajdujących się w pobliżu.
Na przekór temu, że podczas archeologicznych badań udalo się zlokalizować tylko pomieszczenia znajdujące się w północnej części bram, najpoczątkowo te budowły prawdopodobnie służyły jako pomieszczenia dla straży, a później, w XIX–XX wiekuach, były wykorzystywane do celów handlowych i rzemiosłowych.
Źródłoobok fortecy Čufut-Kale
Podczas wizyty w Jevpatorii koniecznie odwiedźcie okolice Bachcysaraja i sprawdźcie, jak wygląda podziemne miasto Čufut-Kale, a szczególnie ciekawe źródło, odkryte przez archeologów i speleologów w ostatnich latach.
Forteca została wzniesiona na wyjątkowo wysokim płaskowyżu, na którym nie znajdują się żadne naturalne źródła wody. Przez setki lat w tym mieście żyło ponad tysiąc osób; funkcjonowało ono aż do połowy XIX wieku.
Mimo braku naturalnych Źródeł wody forteca przetrwała przez długie lata. Starostowie karaimów pamiętają, że pitną wodę transportowano do fortecy z pobliskich źródł. Do celów technicznych używano także opadów atmosferycznej wody, zbieranych z wielką starannością. Jednak według legend i tradycji w czasie suszy woda pozyskiwana była z ukrytej systemu hydrotechnicznego, informacje o którym stanowiły wojskową tajemnicę. Nawet po utraceniu przez fortecę znaczenia obronnego ta tajemnica była przekazywana z pokolenia na pokolenie.
Опираясь на сведения письменных и устных источников, спелеологи начали поиски. Незначительное углубление с растущим на его краю деревом оказалось засыпанным устьем колодца. Глыбы породы и грунт из колодца вынимали сначала вручную, а затем с помощью механизмов в течении 3 лет. На 25-метровой глубине был обнаружен заваленный камнями боковой вход, полого поднимающийся вверх. Соединение хода с колодцем образовало обширное помещение. На его стенах, кроме следа от некогда стоявшей здесь воды, оказались надписи из копоти, выполненные караимским курсивом, реже — латынью и арамейским квадратным шрифтом. Оказалось, что галерея начинается из подвального помещения боевой башни, которая, по-видимому, входила в первую линию обороны города-крепости. Отдельные участки свода были покрыты мелкими сталактитами. На стенах обнаружили высеченные план подземелья и фигурки людей.
Место соединения вертикального ствола и галереи еще не являлось дном колодца. На глубине 27 метров колодец расширился и показался винтообразный каменный спуск, который по мере расчистки привел к обширным резервуарам на глубине 40 метров от поверхности. Когда-то вода из крупных трещин в стенах сооружения поступала сначала в одну из ванн, затем через сливной порожек переливалась в другую каменную емкость, расположенную прямо под входным колодцем, и уже оттуда бралась для использования. Ныне трещины заилены, и вода из них практически не поступает. На стенах нижнего зала были обнаружены ниши для светильников и пока непонятные вырубленные на стене знаки. После расчистки нижней части системы от глины и ила общая глубина колодца составила 45 метров.
Podstawowe pytanie, które nurtuje każdego gościa tego podziemnego kompleksu, to to, kto i w jakich celach zbudował tak skomplikowaną i gigantyczną sieć. Najpopularniejsza obecnie teoria głosi, że jest to potężna hydrotechniczna konstrukcja, największa na Krymu i w jego okolicy, która służyła prawdopodobnie do zasilania twierdzy wodą podczas oblęgu. Woda doprowadzana była z dużych szczelin w ścianach budowli do jednej z zbiorników, a potem przenoszona dalej do innego położonego tuż pod wejściem. Stosunkowo często występujące odkrycia końskich kopyt wskazują na to, że w ekstremalnych sytuacjach wodę transportowano również na górę za pomocą osłów. Teoria o świętym charakterze tej struktury też ma swoje zwolennicy. Trudno jednak wyjaśnić tak wielkie rozmiary najniższego pomieszczenia w tej sieci – 6,5 x 7 metrów przy wysokości nawet do 2,5 metra. Inne możliwe interpretacje obejmują rolę tego miejsca w jakiejś starożytnnej kultowej ceremonii lub jego wykorzystanie jako skład magazynujący różne rzeczy. Możliwe również, że ta podziemna sieć była stworzona przez Hazary albo Wizantyjczyków i używana aż do upadku ich dominacji na Półwyspie (X wiek). Później została być może zasypana przez zdobywców. Ale to wszystko są tylko przypuszczenia. Istnieje możliwość, że ta sieć nie była nigdy w użyciu i pozostała tak, jak została zbudowana.
